Wystarczy niekiedy trochę “poskrobać”, to okazuje się że wszędzie wyłazi polityka, relacje władzy i przywileju. A historia popularnego napoju ma ciekawe i o wiele wcześniejsze niż byśmy przypuszczali epizody polskie.
Dziękuję za przeczytanie! Jeżeli artykuł był dla Ciebie wartościowy…
Nie inaczej jest z z ostrokrzewem paragwajskim z którego przyrządza się Yerba Mate. Obecnie Polacy są w czołówce spożycia yerby w Europie a polska historia tego zioła ma… 160 lat!
I bardzo dobrze, bo ma ono mnóstwo wartości odżywczych i stawia na nogi lepiej niż kawa. Może więc być znakomitym napojem na domówkę, nie tylko sylwestrową, a także na…trudy dnia następnego.
Wersja Podstawowa
SKŁADNIKI:
50 g yerba mate (2-3 garście)
5 g trawy cytrynowej suszonej lub dwie łodygi świeżej
300 ml soku z pomarańczy
2-3 łyżki cukru
SPOSÓB PRZYGOTOWANIA:
Yerba Mate zalej 3/4 litra gorącej wody (nie wrzątku!). Idealna temperatura to tak między 70-80 stopni. I odstaw do powolnego ostygnięcia.
Kiedy wystygnie dodaj sok pomarańczowy i dwie trzy łyżki cukru i wymieszaj.
Przecedź przez sito i uzupełnij do 1,5 litra zimną wodą.
WARIANTY:
Zamiast soku z pomarańczy możesz użyć np. mieszanki dwóch części soku pomarańczowego i jednej części soku z limonki.
UWAGI:
Ilość cukru zależy od użytego soku. Im słodszy tym oczywiście mniej cukru. Osobiście takich napoi nie dosładzam, ale biorąc pod uwagę trudy dnia następnego to energia z węglowodanów prostych jest jak najbardziej wskazana.
Fusy można jeszcze zaparzyć dwa, trzy razy.
Yerbanada Terere
SKŁADNIKI:
50 g yerba mate
10 kostek lodu
zimna woda
250 ml soku z pomarańczy
2-3 łyżki cukru
SPOSÓB PRZYGOTOWANIA:
Przegotowaną wodę schładzamy w lodówce do temperatury kilku stopni.
Do suszu yerba mate dodajemy kostki lodu i zalewamy litrem zimnej wody.
Odstawiamy na godzinę dwie do lodówki.
Dodajemy sok z pomarańczy i dosładzamy
WARIANTY:
jak wyżej
UWAGI:
jak wyżej.
Terere jest łagodniejsza w smaku od yerby parzonej na gorąco
Yerbanada migdałowa
SKŁADNIKI:
50 g suszu yerba mate
orszada przygotowana w ilości z tego przepisu
2-3 łyżki cukru
SPOSÓB PRZYGOTOWANIA:
Podobnie jak yerbanada terere. Zalewamy zimną orszadą yerbamate z kostkami lodu. Odstawiamy na godzinę do lodówki. Przecedzamy i ewentualnie dosładzamy do smaku. Ta wersja jest najdelikatniejsza i najbardziej odżywcza.
W Momenciku na backstageu
Pierwszą yerbanadę wymyśliłem pewnej upojnej niedzieli w Momenciku (wegańskie taco i burrito-polecam). W sobotę, cytując niszowy zespół młodzieżowy “nic nigdy nie szło tak jak powinno”. Razem z właścicielem od 6 czy 7 rano szykowaliśmy produkcję na cały dzień. Niedługo przed otwarciem odezwała się dziewczyna, która miała tego dnia przyjść za bar… że jest chora, ma gorączkę, sraczkę i pierdziaczkę, i umiera. Shit happens jak mawiają filozofowie. Tyle, że niedługo potem Feli (właściciel), z pośpiechu ciachnął się po ręce nożem tak, ze prawie sobie odciął palec. Szczęśliwie blisko była stacja pogotowia. No ale niestety bilokacja jest przywilejem nielicznych świętych i joginów i trochę trudno było ogarnąć jednocześnie bar i kuchnię. Szczęśliwe udało się ściągnąć Saszę. Sasza kilka dni wcześniej przyjechał z Moskwy i po polsku to nie bardzo.. Więc stanąłem za barem a Sasza przejął kuchnię.
I tak się bawiliśmy do 22. Potem tylko ogarnąć kasę, sali nawet nie sprzątałem i jakoś po 23 byłem w domu. A o 6 znowu na kuchni..i moja główna myśl to było: “QRWA!!! Jak ja przetrwam ten dzień”. A że potrzeba matką wynalazców to w sklepie obok kupiłem torebkową yerbę (z limonką), zaparzyłem) dodałem soku z pomarańczy, cukru i serwowałem klientom. A przede wszystkim sobie.
Ile dobra w yerbanadzie…
Zarówno sporządzana na gorąco, jak i na zimno yerba dostarcza wielu składników odżywczych i ksantyn. Ksanatyny są łagodnymi alkaloidami o działaniu stymulującym i rozkurczowym, najbardziej znaną z ksantyn jest kofeina zawarta w kawie. Yerba prócz kofeiny zawiera również inne związki z tej grupy: teobrominę (występującą również w kakao i guaranie) i teofiline. Zawiera również wiele witamin i minerałów: witaminę A, witaminy B1, B2, B3 i B5, witaminę C i E oraz wapń, żelazo, magnez, mangan, fosfor, potas, selen, sód, siarkę i cynk, co doskonale działa na “syndrom dnia poprzedniego”. Ten “terapeutyczny” efekt w yerbanadzie wzmacniają wartości odżywcze soku z pomarańczy a cukier dostarcza dodatkowego “kopa energetycznego”.
Car, wielka emigracja i herwa mate
A co z tą polityczną, polską historią yerba mate?
Nie, nie chodzi o pewnego “komboja” bez butów, a o polskich emigrantów w XIX-wiecznej Brazylii. W połowie XIX-ego wieku władze Brazylii rozpoczęły werbowanie w Europie chętnych do emigracji. Wyjazdy nasiliły sie jeszcze po 1888 roku, kiedy po zniesieniu niewolnictwa potrzebni byli robotnicy na plantacjach kauczuku.
Wyjechało wówczas, jak się szacuje około 150 tysięcy Polaków. Obecnie liczebność Polonii brazylijskiej to, według różnych źródeł, od 1,5 do 3 mln osób. Jednym z emigrantów był Teofil Rudzki, który zainspirował działacza polskiej diaspory w Brazylii Edmunda Woś-Saporskiego do eksportu ostrokrzewu do Rosji, pod nazw ą “herwa mate”.
Rudzki z niewielką ilością herwy przybył do warszawy w 1882 roku. Jego działania były na tyle skuteczne, że już na początku 1883 roku sprowadził z Brazylii 50 beczek mate. Nie udało mi się znaleźć informacji, ile to na kilogramy czy litry. Ale sądzę, że jeżeli uznamy ze jedna beczka miała 30 a nawet 50 l to nie przesadzimy. Całkiem imponująca ilość.
Ten wielki sukces stał się jednak początkiem końca przedsięwzięcia. Nagły popyt na mate spowodował równie gwałtowny spadek popytu na herbatę, której głównym importerem z Chin był hrabia Orłow, związany blisko z carskim dworem. Już w 1884 roku hrabia doprowadził do nałożenia wysokich ceł na ostrokrzew co uczyniło całe przedsięwzięcie nieopłacalnym. A Yerba Mate rozgościła się i zadomowiła w Polsce dopiero po ponad stu latach.
A jakbyście chcieli więcej poczytać o polskiej historii Yerba Mate to polecam stronę na fb
https://www.facebook.com/yerbamatepolskahistoria/
Podoba Ci się ten przepis? Chciałbyś więcej tego typu materiałów?
Wesprzyj to co robię i ciesz się bonusami dla patronów bloga
Kuchnia to moja przestrzeń dla medycyny stylu życia.
Nie jestem dietetykiem ani lekarzem – jestem szefem kuchni, który należy do Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia. Dietetyka jest niezbędna w nowoczesnej kuchni, i nie jest to niczym nowym: stosowanie zasad dietetyki hipokratejskiej było podstawą warsztatu szefów kuchni już wieki temu. Na Rude Kitchen łączę tę tradycję z nowoczesną nauką. I stylem życia Dowiedz się więcej o tym, jak łączę kulinaria z medycyną stylu życia na stronie "O mnie".
Jeśli to, co tu robię, ma dla Ciebie wartość, możesz mnie wesprzeć albo po prostu się odezwać — linktr.ee/rudekitchen. A jeśli gotujesz moje rzeczy u siebie i smakują Twoim gościom, tym bardziej daj znać.